Karbonmonoksit, fosit yakıtların yanması sonucu ortaya çıkan renksiz ve kokusuz karakterde yanıcı ve zehirli bir gazdır. Kimyasal formülü CO’dur. Isıtma ve pişirme ile ilgili cihazlar ile beraber doğalgaz ve arabaların yakıt kaynaklarında da bulunur.
Cihazların bakımının doğru yapılamamış olması durumunda yanma tam gerçekleşmezse bir felakete neden olabilir. Solunum yoluyla insan vücuduna giren CO, kanda oksijen taşınmasından sorumlu olan hemoglobini etkisiz hale getirerek, alınan nefesin vücutta dağılmasını engeller ve boğularak ölmeye neden olur.
Bu yüzden karbonmonoksit zehirlenmelerinde karbonmonoksit ortamdan uzaklaştırılsa bile zehirlenen kişi nefes alamamaya devam eder. Karbonmonoksitin diğer adı “Sessiz Katil”dir.
Karbonmonoksit dedektörü; ortamdaki CO miktarını ölçerek kullanıcıyı bilgilendirir.
Ne Kadar Karbonmonoksit Vücut İçin Risk Oluşturur?
CO gazı için yasal olarak izin verilen limit değerler; 15 dakika için 90 ppm, 30 dakika için 50 ppm, 1 saat için 25 ppm olarak belirlenmiştir. Belli değerlerin üzeri sağlık için ciddi riskler oluşturur. 400 ppm değeri halsizlik, şiddetli baş ağrısı, bulantı sersemlik yaparken, 800 ppm değeri bilinç/şuur kaybına neden olur. 1600 ve üstü ppm değerleri için saatler içinde ölüm kaçınılmazdır.
CO Dedektörü Nasıl Çalışır?
CO dedektörleri iki tiptir. Birisi gaz borusuna bağlanır, yüksek miktar CO algıladığında otomatik olarak gaz borusundan gaz gelişini keser. Diğer türü ise yüksek gaz seviyesi algıladığında alarm verir. Ayrıca bu dedektör, diğer gaz dedektörlerinden farklı olarak daha yukarıya (1.5 metre yükseğe) monte edilir. Bunun nedeni ağır gazlar havada aşağı doğru çökerken CO’in yükselmesidir.
CO tespit etme sistemleri, algılayıcı dedektör, değerlerin gözüktüğü monitörler ve bu monitörlere bağlı uyarı (alarm) ekipmanlarından oluşur.
Kapalı Otoparkta Havalandırma Kontrolü
Otoparklar, araba giriş çıkışlarının en yoğun olduğu yer olmalarından dolayı, CO açısından risk altındadır. Otoparklardaki havalandırma, fan sistemleri ile yapılır. Otoparklarda CO izleme cihazları sayesinde sistem zehirli gazları fanlar yardımıyla sürekli belli bir düzeyin altında tutar. Yönetmeliğe göre sabah 2, öğlen 1 ve akşam 2 olmak üzere 5 saat havalandırma genel olarak yeterli olmaktadır.
